درس اول : 1.       عبارت " مَتَی ما تَلقَ مَن تَهوَی دَعِ ا لدنیا و اَهمِلها " را ترکیب کنید : ج- مَتَی: ظرفیه و شرطیه -  ما : زایده (ماء بعد از ظروف زایده است. ظرف هرگز متعلق به مضاف الیه خود نیست .)  -  تَلقَ: فعل شرط و فاعل انت مستتر  -  مَن: مفعول محلاً منصوب   -   تَهوَی: صله موصول - دَعِ: جواب شرط (فاء جواب شرط در اینجا لازم است که بیاید اما به ضرورت شعر حذف شده است.)   -   الدنیا: مفعول - و : حرف عطف   -    اَهمِلها:  معطوف. 2.      " اِلهِی فقیرٌ اَتاکَ " نقش "فقیر" چیست ؟ ج- مبتدا ( نکره مسوغه) یا خبر برای مبتداء محذوف . 3.     "هَب "چه نوع فعلی است ؟ ج- هَب انواعی دارد : 1- متصرف : از ماده وَهَبَ و به معنای اَعطَی است و دو مفعول می گیرد که در اصل مبتدا و خبر نبوده اند و معمولاً بر مفعول اولش لام وارد می شود ، "هَب لَنا " می تواند هَبنا باشد و لام برای افاده تقویت حکم است و از نظر ظاهر نیازی به این لام نیست و رحمه ً مفعول دوم است . " هَب لَنا مِن لَدُنکَ رحمه ً " 2- غیر متصرف : دو مفعول می گیرد و در اصل مبتدا و خبر بوده اند ( هَب زیداً ً فاضِلاً = زید را فاضل  فرض کن ) و به معنای فرض میآید و ماضی و مضارع ندارد و صیغه امرش در مابقی صیغ شنیده نشده است و بیشتر بصورت للمخاطب می آید. 3- هَب به معنای بترس می آید و در این حالت فقط یک مفعول دارد (هاب%D;� یَهابُ هَب). 4.      " رَبَّنا و آتِنا ماوَعَدتَنا عَلَی رُسُلِکَ " نقش "ما" چیست ؟ ج- آتِ فعل دو مفعولی است که "نا" مفعول اول  و "ما" مفعول دوم است . نکته : وَعَدَ = وعده خوب داد  / تَوَعَّدَ : تهدید کرد  /  تَعاوَدَ : وعده بد داد . 5.     ترکیب " یومَ تَجِدُ کُلَُّ نفسٍ ما عَمِلَت مِن خیرٍ مُخضراً " چیست ؟ ج- یومَ : قولی گویند مفعول به برای فعل محذوف (اُذکُر) و قولی دیگر که صحیح است گوید مفعول فیه  -  تَجِدُ: فعل و مضاف الیه محلاً مجرور  - کُلَُّ : فاعل و مرفوع  -         نفسٍ: مضاف الیه و مجرور  -  ما : مفعول اول محلاً منصوب   -   عَمِلَت: صله موصول         مِن خیرٍ: جار و مجرور    -    مُخضراً : مفعول دوم و منصوب. نکته :" جَعَلَ " به معنای "خَلَقَ" یک مفعول می گیرد و منصوب دوم آن حال است. و اگر به معنای "صَیََّرَ = گرداند" یا قرار داد بیاید دو مفعول می گیرد. – فعل" اَخَذَ" گاه دو مفعولی است . 6.     نقش" مغفره" در "واللهُ یَعِدُکُم مغفره ً منه و فَضلاً "چیست ؟ ج- یَعِدُ : فعل دو مفعولی است که فاعلش هو مستتر  -  کُم: مفعول به اول محلاً منصوب -  مغفره : مفعول به دوم و محلاً منصوب . 7.     ترکیب " لقاکَ هوایَ " چیست ؟ ج- لِقا: مبتدا و مرفوع تقدیراً  -  ک : مضاف الیه محلاً مجرور  -  هوا : خبر و مرفوع تقدیراً – یَ :  مضاف الیه و محلاً مجرور.  ( وهرگاه دو اسم داشته باشیم که به یک اندازه معرفه یا نکره باشند و قرینه ای برای مبتداء و خبر بودن نداشته باشیم اسم اول وجوباً مبتدا است .(لقاک هوایَ ) در ضمن اسم ممدود وقتی به ضرورت مقصور شود حکم مقصور را پیدا می کند که در اینجا هواء به ضرورت شعری هوا خوانده شده و سپس به "ی" اضافه شده و تقدیراً مرفوع است .  ) 8.     در عبارت" اللهُمَّ اجعَل فی قلبِی ایماناً و علماً" دو مفعول فعل کدام است ؟ ج-ایماناً :یکی از دو مفعول است و مفعول دیگر حذف شده است .وبنابه قولی دراین مورد می تواندیک مفعولی باشد . 9.      ترجمه" دارَ الکلامُ بینَهم" چیست ؟ ج- بحث در بینشان رد و بدل شد . ( بالا گرفت) 10.     "ذاتَ یومٍ " – "بَعدَ لحظاتٍ" چه نقشی دارند ؟ ج- ذاتَ : مفعول فیه -  یومٍ : مضاف الیه   -   بَعدَ: مفعول فیه  - لحظات : مضاف الیه نکته : لِمَ تُفَرِّقُ = لِماذا تُفَرِّقُ  = چرا فرق می گذاری . 11.    ترکیب" .... فَمَن ذا الذی یَرزُقُنِی" چیست ؟ ج- مَن ذا : حکم یک کلمه می دهیم ( من : استفهامیه  -  ذا : اسم اشاره )  و خبر مقدم است . – الذی : مبتداء مؤخر   -  یرزُقُنِی : صله موصول   درس دوم : 1.        ترجمه" اَسَمِعتُم" چیست ؟ ج- هرگاه فعل ماضی تا زمان حال دوام داشته باشد اشکالی ندارد آن را بصورت ماضی نقلی ترجمه کنیم ( آیا شنیده اید.) 2.        "حینئِذٍ" چه نوع کلمه ای است ؟ ج- حینَ : ظرف  -  اِذٍ : مضاف الیه و تنوین آن عوض جمله است که در اصل بوده  : حینَ اِذ جاءَ الخلیفَه ُ . 3.      نقش "عبثاً "در عبارت" اِنَّکُم لَتَشُقُّونَ عَلَی اَنفسِکم عبثاً "چیست ؟ ج-  1) عبث جامد است و مفعول مطلق یا 2) مشتق است از نوع صفت مشبهه و در نتیجه حال که وجه دوم بهتر است . نکته : بعد از ادات پرسشی مثل " مَن و ما" اگر فعل لازم آید مبتدا هستند و اگر فعل متعدی با ذکر مفعول نیز مبتدا هستند و اگر بعدشان اسم معرفه باشد خبر مقدم و در غیر اینصورت مبتدایند. ( ماذا یَنتَفعُ الاُمراءُ -  ماذا : خبر مقدم – الامراءُ : مبتداء مؤخر). 4.       در عبارت  اِنّنا نَأبَی اَن نَأکُلَ مِن اَموالِکم شیئاً اِلّا بِدَفِع الثَمنِ چه نوع استثنایی وجود دارد ؟ ج- الا : ادات استثناء  - بدفع : جار و مجرور و متعلق به الا و مستثنی مفرغ است ( قبل از الّا احتیاج به جار و مجرور داشته ایم.) - 5.      در مثال بالا چرا حرف نفی بر سر جمله نیامده ؟ ج- نَأبَی به معنای نمی پذیریم است و خود فعل معنی منفی دارد پس احتیاج به حرف نفی نیست. ( مستثنی مفرغ اگر در معنا منفی یا استفهام انکاری باشد همین برای منفی بودنش کافی است .) 6.      در عبارت" اِنَّها قَد اَخَذَت العقدَ اَمانَه  مَردودَه ً مضمونه ً " نقش" امانه– مردوده و مضمونه " چیست ؟ ج- امانه : حال( حال جامد غیر مؤول به مشتق است زیرا حال در اینجا نکره موصوفه است پس تاویل به مشتق نمی رود.) – مردوده – مضمونه : صفت اول و دوم هستند . 7.      در عبارت" اِلّا تَنالُکَ عقوبتی " اِلّا مخفف چه کلمه ای است ؟ ج- اِن شرطیه + لاء نفی که در اصل بوده (اِن لاتَفعَل تَنَلکَ ) در کتاب آمده تَنالُکَ  که چون جواب شرط است و جواب شرط مجزوم پس شکل فعل غلط آمده است .وبنابرقولی چون فعل شرط حذف شده فعل مضارع می تواندمرفوع اید . 8.      "یا ابتاه" چه نوع منادائی است ؟ ج- منادای مضاف و منصوب تقدیراً که در اصل بوده یا اَبِی و "ه" هاء سَکت است. 9.       در عبارت " و عبادُ الرحمن الذینَ یَمشونَ عَلَی الاَرضِ  هَوناً" چرا حال"هوناً" با صاحب حال "واو " مطابقت ندارد ؟ ج- هون چون اسم جامد است احتیاج به مطابقت کردن با صاحب حال را ندارد . 10.      کلمه "عبد" آیا مشتق است ؟ ج- بله و مصدرش عِبادَه است . 11.     چرا جزء دوم" قُوسِ قُزَحَ "فتحه گرفته ؟ ج- چون مرکب مزجی است قسمت اول آن معرب و قسمت دوم مبنی است . 12.    آیا" قوس قزح" غیر منصرف است ؟ ج- خیر البته بعضی بر این باورند و علت را  ترکیب بودن آن و اینکه قُزَحَ از قازح عدول کرده است می دانند. 13.   در عبارت اِنَّ اللهَ یَغفُر الذنوبَ جمیعاً نقش جمیعاَ چیست ؟ ج- حال مفرد و منصوب است و اگر جمیع با ضمیر آید تاکید است.   درس سوم : 1.       عبارت الیک الانَ بعضَ هذهِ الآیات دارای چه ترکیبی است ؟ ج- الیک: اسم فعل بمعنای خُذ  -  الآنَ : مفعول فیه  -  بعضَ : مفعول به – هذِهِ : مضاف الیه  -  الآیاتِ : عطف بیان . 2.      در آیه " اَوکَظلماتٍ  فی بحرٍ.... ظلماتٌ بعضُها فوقَ بعضٍ"ترکیب "ظلماتٌ بعضُها فوقَ" چیست ؟ ج- 1- ظلماتٌ : به اعتبار اینکه مسوغه به نکره است مبتدا  -  بعضُها فوقَ : جمله اسمیه که خبر است برای ظلمات -  2- ظلمات: بدل است از سحاب و یا خبر است برای مبتداء محذوف ( و در هر یک از دو صورت)  -  بعضُها فوقَ : جمله وصفیه . 3.     "اکثر"در عبارت"کانَ الانسانُ فی الماضی ... اکثرَ منِ عشرینَ متراً "چه نقشی دارد ؟ ج- ظرف جانشین مفعول فیه . 4.      نقش "مجدی" در عبارت " هذه اُسره ُ السَّیِّدِ مجدیٍّ " چیست ؟ ج- بدل . 5.     در عبارت " یَجِبُ اَن اَجعَلَ الکَلامَ مؤَکَّدَاً  " نقش مؤَکَّدَاً  چیست ؟ ج- الکَلامَ : مفعول به اول   -   مؤَکَّدَاً  : مفعول به دوم برای فعل اجعل . نکته : ظروف مبنی عبارتند از : حیثُ – اَمسِ – اینما – اذا – الآنَ . ظروف معرب عبارتند از : قبل و بعد (اگر مضاف الیه شان حذف شود مبنی بر ضم هستند = بناء عارضی) – فوق – تحت – خلف – یسار– یمین  ( این ظروف به شرطی معربند که مضاف الیه داشته باشند و اگر فک اضافه شود مبنی می گردند. ) 6.      "... و البهجُه َ و السرورُ عَلی وجهه" دارای چه ترکیبی است ؟ ج- و: واو حالیه و کل عبارت جمله حالیه   -    البهجُه : مبتداء  - و : واو عطف  - السرورُ : معطوف    عَلی وَجهه: خبر شبه جمله  و "ه" مضاف الیه. 7.     "یا عَجَبا " چه منادائی است ؟ ج- اگر بدون تنوین باشد منادای مضاف به یاء متکلم است و اگر با تنوین  یا عجباً منادای نکره غیر مقصوده است . می توان یا عجبا را بصورت یا عَجَبیه  - یا عَجیبا – یاعَجَبی نیز گفت . 8.     در عبارت" اِعمَلَ عَمَلَ مَن یَعلَمُ ..." نقش" عَمَلَ" چیست ؟ ج- مفعول مطلق بیانی .   درس چهارم : 1.       در عبارت " اَنَّی یدوم لَها الصفاءُ و الفرحُ" نقش" اَنَّی" چیست ؟ ج- اَنَّی هرگاه با فعل بیاید حال است و صاحب حال آن ضمیر "ها"در" لَها" است. 2.      واو در" وقَد فَقَدَت اباها و ... "چه نوع واوی است ؟ ج- حالیه 3.     " الخنساء" آیا غیر منصرف است ؟ ج- بله چون علم مونث است. 4.      نقش" اکثر" در عبارت "طَلَبَ منها اَن تُنشِدَ اکثرَ ... "چیست ؟ ج- صفت جانشین مفعول مطلق یا مفعول مطلق نیابی . 5.     ترکیب "هَکَذا" چیست ؟ ج- ه : حرف تنبیه  -  کذا : جار و مجرور .وجانشین مفعول مطلق . 6.     در عبارت" هم لایعلمونَ اَنَّ ما سَیَکُونَ هو اعظمُ " آیا فعل سَیَکُونَ ناقصه است؟ ج- یکون بمعنای یَقَعُ فعل تام است و در اینجا فعل تام است . 7.     عبارت "  اربعه ٌ منهم اولادُ الخنساء " را ترکیب کنید : ج-   اربعه ٌ : نکره مسوغه است و مبتداء  -  منهم : جار و مجرور  - اولادُ: خبر -   الخنساء : مضاف الیه . 8.     "واهاً "چه نوع کلمه ای است ؟ ج- در این درس اسم صوت است ولی بیشتر مواقع به عنوان اسم فعل به کار می رود و به معنای حسرت خوردن است ( هرگاه اسم فعل با تنوین بیاید برای تحلیل صرفی آن گوییم نکره است .) 9.      " ال" در اسم "الخنساء" از چه نوع است ؟ ج- ال تلمیحیه به معنای اینکه اسم اول صفت بوده و سپس بصورت اسم علم درآمده . 10.     در عبارت اِنَّما اولادَنا بَینَنا اکبادُ نا تَمشِی عَلَی الارضِ نقش "بَینَنا" چیست؟ و صاحب حال تمشی کدام کلمه است؟ ج- بَینَنا برای دانش آموز ظرف است اما در اصل حال است و حال می شود به شرطی که متعلق به اِستقرَّ محذوف باشد، و ضمیر نا در بیننا  صاحب حالش است.( مضاف الیه در بحث حال می تواند صاحب حال باشد و یا اینکه معمول باشد برای مضاف و یا مضاف الیه در حکم یک کلمه باشد (یُعجِبُنیِ وَجهُ سیدی مبتَسِماً ) ) . صاحب حال "تمشی"،  "اکبادُ"  است . 11.    بِلاشکٍ را ترکیب کنید : ج- ب : حرف جر -  لا : حرف نفی جنس ملغی از عمل – شکٍ : مجرور به حرف جر. درس پنجم : 1.   قلقه و محزونه در عبارت دخلتُ الغرفه قلقه ً و ... قُلتُ لها محزونه ً چه نقشی دارند ؟ ج- حال مفرد و منصوب و صاحب حال ضمیر "تُ". 2.  نقش" معاً" در" سَنشترکُ معاً" چیست ؟ ج-حال مفرد و صاحب حالش نحن مستتر است . 3. حنان جامد است یا مشتق ؟ ج- مصدر است و جامد . نکته :لَمّا + فعل  -  مَعَ  + اسم  - آخِرَ در آخر القاعَه  - ابداً  مفعول فیه هستند. 4.   در عبارت "... اَن نتَّخِذَهُم سِراجاً یُرشِدُ نا اِلی طریقِ الحقَّ "نقش"سراجاً "چیست ؟ ج- اَخَذَ  دو مفعولی است  ، هم : مفعول اول  - سراجاً : مفعول دوم   - یُرشِدُ : جمله وصفیه برای سراجاً موصوف. 5. نقش" اعظم" در عبارت" اِنَّ الاحمقَ یُصِیبُ بِحُمقِهِ اعظمَ مِن فجور الفاجر" چیست ؟ ج-صفت جانشین مفعول مطلق یا مفعول مطلق نیابی. 6. در عبارت لَو کُنتَ فَظّاً غلیظَ القلبِ ... خبر فعل ناقصه کدام است ؟ ج- کُن + تَ : فعل ناقصه و تَ اسمش  -  فَظّاً : خبر اول  -  غلیظَ : خبر دوم. 7. کَبُرَ مَقتاً عندَ اللهِ اَن نُواجِهَ الناسَ بخُلقٍ سَیِّی ءٍ کَبُرَ چه نوع کلمه ای است؟ و چه نقشی دارد ؟ ج- کَبُرَ فعل جامد است و فاعلش ضمیر مستتر است که بعد از آن تمییز می آید "مَقتاً" و در عبارت خبر مقدم است و " اَن نُواجِهَ "مبتداء مؤخر است که تاویل به مصدر می رود. 8. صفحه 79 : عَسَی در عبارت عَسَی اَن تَکرَهُوا شیئاً و یجعلَ اللهُ فیه خیراَ کثیراَ آیا فعل مقاربه است ؟ ج- عسی در این عبارت فعل تام است .( عسی – اوشک – حری و اخلولق ) هرگاه بعد از آنها بلافاصله مضارع منصوب به اَن بیاید تاویل به مصدر می رود و فاعل می شود برای این افعال. پس" اَن تَکرَهُوا" فاعل محلاً مرفوع است . "واو" در " و یجعلَ.... " واو حالیه نیست زیرا فعل مضارع مثبت با "واو" در نقش حال قرار نمی گیرد و در نتیجه "واو" عاطفه است. 9.  " یا لَها مِن ام حنون " دارای چه اسلوبی است ؟ ج- اسلوب تعجب  -   لها : جار و مجرور متعلق به فعل محذوف " اَتَعَجَّبُ" ویا برای استغاثه " اَستَغیثُ" و بعد از آن تمییز می آیدو غیر مؤول است و در اصل بوده" یا لَها اُمّاً " و از ویژگیش این است که می توان " مِن" را برای آن آورد .   درس ششم : 1.   " قَلَّما یَبقَی" کلمه قَلَّما را ترکیب کنید : ج- قَلَّما جمله ابتدائیه است و محلی از اعراب ندارد. ( بعد از قَلَّ –کَثُرَ – طالَ ، ما می آید که اگر" ما" به این کلمات متصل شود "ماء کافه" است و ما را از فاعل بی نیاز می کند و اگر "ما" جدا از کلمات باشد "ماء مصدریه" است که تاویل به مصدر می رود و فاعل آن حساب می شود اما در کَثُرَ هردو وجه جایز است هم مصدریه و هم کافیه . ) 2.  " اِعلَم اَنَّ مَن بادَرَ الصیدَ..."  مَن موصوله است یا شرطیه ؟ ج- موصوله است و بادر الصید .. صله موصول و محلی از اعراب ندارد ، من شرطیه نمی تواند باشد زیرا ادوات شرط اگر قبل از آنها یکی از نواسخ بیاید از عمل ملغی می شوند . 3.  ترکیب "رُبَّ ظَمآنَ "چیست ؟ ج- رُبَّ : حرف جر شبه زاید      -     ظَمآنَ : مجرور لفظاً و محلاً مرفوع ( حرف جر زاید و شبه زاید نیازی به متعلق ندارد و مجرور به حرف جر زاید و شبه زاید حتماً نقش دیگری دارد.) پس در این عبارت ظَمآنَ : مبتدا و محلاً مرفوع است و غَصَّ  : خبر محلاً مرفوع است .( ظَمآنَ اسم غیر منصرف است.) 4.  ترکیب "رایتُ الدهرَ مختلفاً یَدُور" چیست ؟ ج- رایتُ : فعل قلبی و تُ : فاعل   -   الدهرَ : مفعول اول    -    مختلفاً : حال مفرد برای صاحب حال هو که در فعل یدور مستتر است    -   یَدُور: سد مسد مفعول دوم ( حال می تواند بر عاملش مقدم شود.) 5. "دَقائق" در عبارت" اِنَّ الحَیاه َ دَقائِقٌ و ثوانٍ" منصرف است یا غیر منصرف ؟ ج- غیرمنصرف است و به ضرورت  شعر تنوین گرفته است . 6. " فقالَ : کِلا المجلِسینِ اِلَی خیرٍ" نقش" کِلا"  چیست ؟ ج- مبتدا و مرفوع تقدیراً .(کِلا و کلتا یا مضاف هستند به اسم ظاهر و اعرابشان تقدیری است و یا مضاف به ضمیر هستند که اعرابشان مانند اسم مثنی است.) 7. ترکیب "لابُد َّ یوماً "چیست ؟ ج- لا : لاء نفی جنس  - بدَّ : اسم لاء نفی جنس  -  یوماً: مفعول فیه –اَن تُرَدَّ الوادئِعُ : فعل مجهول و نائب فاعل که بدل از حرف جر مقدر است (لابُد و لاجرم خبرشان محذوف است.) 8. نقش "عذاباً" در عبارت" فَلَن نزیدَکُم اِلّا عذاباً "چیست ؟ ج- نزیدَ : فعل دومفعولی و فاعلش نحن مستتر - کُم: مفعول  اول محلاً منصوب -  عذاباً : مستثنی مفرغ در حکم مفعول دوم و منصوب . نکته :سَأَلَ اگر بمعنای درخواست باشد دو مفعولی است و اگر به معنای سؤال کردن یک مفعولی است .   درس هفتم : 1.   ترجمه "علیکم با لقرآن" چیست ؟ ج- علیکم اسم فعل منقول از جار و مجرور بمعنای" التزم" پایبند به قرآن باشید. 2.  ترجمه" الیکَ الآنَ بعضَ الآیاتِ حَولَ هذاالشأنِ" چیست ؟ ج- برخی آیات درباره این موضوع تقدیم شما می کنیم . 3. نقش "رزقاً" در عبارت" اِنَّ القرآنَ الکریمَ قَدعَدَّ ... رزقاً للانسانِ"چیست ؟ ج-عَدَّ فعل دو مفعولی است به معنای اِعتَبَرَ پس  المواهِبَ : مفعول به اول – رزقاً : مفعول به دوم است. 4.  "رزقاً" در عبارت" نَزَّلنا من السماء ...  رزقاً  لِلعبادِ" چه نقشی دارد؟ ج- رزقاً : حال به معنای مرزوق یا مفعول مطلق برای فعل محذوف ( اما رزق چون فعل قلبی نیست. مفعول له بودن آن جایی ندارد و اگر گفته بود "یرزق العباد" معنای مفعول له را می داد.) 5. "یا ایُّهَا الذینَ آمَنُوا لاتُحَرِّمُوا طیباتِ ما اَحَلَّ اللهُ لَکُم"، "ما" چه کلمه ای است ؟ ج- ما می تواند موصوله باشد و عاید صله اش محذوف ( اَحَلَّهُ)  و طیبات : مفعول به و مضاف  - ما : مضاف الیه  و یا ما را مصدریه گیریم که بعد از خود را تاویل به مصدر می برد( طیبات احلالِ الله لکم) البته در این عبارت وجه موصول بودنش در ترجمه بهتر است . 6.   عاید صله به چند شکل است ؟ ج- 1- مستر ( در حالت رفعی ) ، 2- محذوف ( در حالت جری و نصبی ) 3- ظاهر. 7.   نقش " اَجمعین " در عبارت" هذا الخطابُ عامٌ ... اجمعین "چیست ؟ ج- حال برای بنی آدم ( اجمع – انفس و... زمانی تاکید می شوند که با ضمیر مناسب با مُؤَکَّد آمده باشند  و جمیعا و اجمعین عمده ًحال هستند) 8.   " مسلماً" در عبارت" فی ذلک بینَ ان یکونَ ... مسلماً اوغیرَ مسلمٍ " چه نقشی دارد ؟ ج- خبر دوم برای فعل ناقصه ان یکون. 9.   نقش" قرآنا" در" اِنّا اَنزَلناهُ قرآناً عربیاً ..." چیست ؟ ج- قرآنا: حال موطئه است- حال جامد غیر موول به مشتق و در عین حال موصوفه است. 10.          ترکیب " یا غنیّاً لایَفتَقِرُ " چیست ؟ غنیّاً : منادای شبه مضاف – غنیّ بر وزن فعیل صفت مشبهه است و صفت مشبهه جزء شبه فعل است و وقتی شبه فعل مورد ندا قرار می گیرد به علت عامل بودن در بعد خود عمل می کند پس لایفتقر: جمله  وصفیه است . می توان غنیا را نکره مقصوده موصوفه گرفت یا نکره غیر مقصوده اما وجه اول برای دانش آموز بهتر است. 11.        "قُبِضَ علی المُجرِم "را ترکیب کنید؟ ج- قبض : فعل مجهول – علی المجرم : نائب فاعل که جار و مجرور است .( نائب فاعل می تواند مفعول به – مفعول فیه – مفعول له –مفعول معه – مفعول مطلق و یا جار و مجرور باشد.) نکته :  هرگاه فعلی متعدی به حرف جر است و مجهول می شود فقط یک صیغه دارد (مفرد مذکر ) مانند : المومنون  یرغبونَ فی الطاعه در حالتی مجهولی می شود : یُرغَبُ فی الطاعَه ِ . 12.       در آیه " صراطَ الذین اَنعَمتَ علیهِم غیر المَغضوب علیهم" نقش"غیر" چیست ؟ ج- غیر صفت است برای موصوف محذوف یا صفت برای الصراط و یا صفت برای الذینَ و بعضی گفته اند بدل کل از کل است برای الذین– جنبه وصفیتش مسبوق به نکره است و غیر عمده ً مسبوق به نکره است و الذین با جمله ای که بعدش می آید در حکم نکره است ( اُناساً انعمت علیهم ) و می توان غیر را به عنوان مغایر و صفت آورد. 13.      " لم یَکُن  له کفواً احدٌ " را ترکیب کنید :               ج- لم یَکُن : فعل ناقصه  -   له : جار و مجرور – کُفواً : خبر مقدم فعل ناقصه – احدٌ: اسم   مؤخر فعل ناقصه (کفواً و احد هر دو مشتق هستند) 14.       در عبارت "وجوهٌ یَومَئِذٍ مُسفِرَه ٌ .... "مجوز ابتدا به نکره چگونه است ؟ ج- مجوز ابتدا به نکره در وجوه اول و دوم از نوع تنویع (نوع به نوع کردن) است و انواع را معین کرده . 15.      معنی" تَصلَی" در عبارت" تَصلَی ناراً حامیه ً "چیست ؟ ج- در قرآن کریم صَلی دو ویژگی دارد : 1- سوختن  2- دخول توأم با سوختن